Wat als een cliënt 12 jaar wordt tijdens een lopende behandeling?

Moet er opnieuw toestemming worden gevraagd voor de behandeling, begeleiding of onderzoek? En wat betekent dit voor informatie aan ouders? Als een jeugdige tijdens een lopende behandeling 12 jaar wordt, dan krijgt de jeugdige verschillende rechten. Zo is er toestemming nodig voor de behandeling en krijgt de jeugdige dossierrechten.

Toestemming voor behandeling
Voor behandeling, begeleiding of onderzoek bij een jeugdige van 12 tot 16 jaar is toestemming vereist van beide ouders met gezag en de jeugdige zelf (artikel 6 lid 1 NVO Beroepscode). Als een jeugdige 12 jaar wordt tijdens een hulpverleningstraject, dan is aanvullend zijn toestemming nodig voor het traject verder kan gaan. Dit kan vrij praktisch worden ingericht en bijvoorbeeld onderdeel worden van het eerstvolgende hulpverleningscontact. Laat dit te lang op zich wachten, dan moet je via een andere weg toestemming vragen. Bijvoorbeeld in een extra gesprek, per telefoon of per mail. Het is niet nodig om ouders opnieuw om toestemming te vragen, want het gaat om een lopend hulpverleningstraject waarvoor zij al toestemming hebben gegeven.

Dossierrechten
Vanaf 12 jaar krijgt de jeugdige zelf ook dossierrechten (artikel 6 lid 1 NVO Beroepscode). Dat betekent dat de ouders met gezag ieder apart en de jeugdige zelf, zelfstandig hun recht op inlichtingen, inzage, kopie, correctie en toevoegen van een eigen verklaring kunnen uitoefenen. Het recht op vernietiging kan alleen gezamenlijk worden uitgeoefend.

Ook wordt gezamenlijk beslist over het delen van informatie met derden. Dit sluit aan bij de pedagogische praktijk waarin ouders met gezag en jeugdigen tussen 12 en 16 jaar hierover samen beslissen omdat deze gegevens ook vaan op de gezinssituatie/de ouders betrekking hebben. Een uitzondering op dit meebeslissen van de ouders kan worden gemaakt als de pedagoog meent dat dit meebeslissen strijdig is met de zorg van een goed pedagoog.

Van belang is verder dat de jeugdige meer recht krijgt op privacy. Het is goed gebruik dat de afspraak wordt gemaakt dat de gespreksverslagen van individuele hulpverleningscontacten alleen toegankelijk zijn voor de deelnemers aan die gesprekken.

Wilsonbekwame jeugdige
Is de jeugdige wilsonbekwaam om toestemming te geven voor behandeling? Of om dossierrechten uit te oefenen? Dan beslissen de ouders met gezag, net als bij de jeugdige van 0-12 jaar (artikel 7 lid 1 NVO Beroepscode).

Let op: bij wilsonbekwaamheid gaat het om de vraag of de jeugdige in staat is tot ‘een redelijke waardering van zijn belangen ter zake’. Dit betekent dat de wilsonbekwaamheid per beslissing of per situatie moet worden beoordeeld en dat bij sommige cliënten zal blijken dat zij voor bepaalde beslissingen wel en voor andere beslissingen niet wilsbekwaam zijn. 

Ga tijdig het gesprek aan
Het is aan te raden om tijdig het gesprek aan te gaan met de jeugdige en de gezaghebbende ouders over de veranderingen in hun posities. Zodat de rechten van eenieder helder zijn vóór de jeugdige 12 jaar wordt.

Klik hier voor de gerelateerde vragen ‘Hebben ouders altijd recht op een volledige kopie van het dossier?’, ‘Wie geeft toestemming: jeugdige, ouders, mentor of iemand anders?’ en de Wegwijzer toestemming jeugdhulp, de Wegwijzer dossier jeugdhulp en de Handreiking toetsing wilsbekwaamheid.