Hoorrecht in onderwijs: moeten leerlingen bij alle gesprekken aanwezig zijn?

De Wet versterking positie ouders en leerlingen in het passend onderwijs (aug 2024) introduceert (naast ouder- en jeugdsteunpunten) een hoorrecht voor leerlingen. Dit hoorrecht bestond al in het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVKR), maar is nu ook opgenomen in onderwijswetgeving. Wat betekent dit in de praktijk? Moeten leerlingen nu bij alle gesprekken met ouders en school aanwezig zijn? En maakt het nog uit hoe oud de leerling is?

Wat houdt dit hoorrecht in?
Leerlingen, ongeacht hun leeftijd, hebben het recht gehoord te worden over:

• Het ontwikkelingsperspectief (artikel 40a Wet Primair Onderwijs)
• Schoolondersteuningsprofiel in de schoolgids (artikel 13b Wet Primair Onderwijs)

De wet stelt dat het bevoegd gezag (de school) het ontwikkelingsperspectief ten minste één keer per schooljaar met ouders en de leerling evalueert.
Dit betekent niet dat de leerling bij het gesprek over het OPP aanwezig moet zijn, maar wel dat het OPP pas wordt vastgesteld nadat de leerling in de gelegenheid is gesteld om:

• op een door de leerling te bepalen wijze
• vrijelijk zijn mening hierover naar voren te brengen.

De school biedt leerlingen daarbij de ondersteuning die zij nodig hebben om die mening te uiten. Denk daarbij aan uitleg naar bevattingsvermogen of een gesprek nu juist met of zonder ouders.

Tot slot moet de school de leerling vertellen wat ze gedaan heeft met de mening van de leerling. In hoeverre is deze mening van invloed geweest op het vast- of bijstellen van het OPP? De mening van de leerling en wat school ermee heeft gedaan moet ook worden vastgelegd in het OPP zelf.

Het hoorrecht geldt voor leerlingen van alle leeftijden als het gaat om hun eigen ontwikkelingsperspectief (OPP). Bedoeling is dat ze kunnen meepraten als hun OPP wordt vastgesteld, als het wordt veranderd en als het wordt geëvalueerd. Dit betekent niet dat leerlingen bij alle gesprekken aanwezig moeten zijn. Waar het om gaat is dat de leerling, op een manier die past bij zijn ontwikkeling en bevattingsvermogen, de gelegenheid krijgt om zijn mening te geven. Een leerling mag er ook van afzien om input te leveren.

De PO-raad heeft de handreiking OPP op dit punt herzien: https://www.steunpuntpassendonderwijs-povo.nl/document/handreiking-ontwikkelingsperspectief-opp-een-houvast-voor-regulier-en-gespecialiseerd-onderwijs/ en heeft een factsheet over het hoorrecht https://www.poraad.nl/onderwijskansen/passend-en-inclusiever-onderwijs/factsheet-over-hoorrecht-leerlingen-op