De cliënt heeft geoefend met de af te nemen test, kun je dan de test nog wel afnemen?

Wat als een cliënt vertelt te hebben geoefend met een test die je gaat afnemen? Bijvoorbeeld een intelligentie test. Kun je dan de test nog wel afnemen? En wat betekent dit voor de conclusies en de rapportage?

In de praktijk komt het wel eens voor dat een (jeugdige) cliënt spontaan vertelt geoefend te hebben met een test. Vaak samen met een ouder. (‘Oh dit ken ik, heb ik ook samen met mama/papa gedaan in het weekend’). Vaak kom je er pas achter tijdens het afnemen van de test. Dat wil niet persé zeggen dat de test niet meer kan worden afgenomen. Dat is ter beoordeling aan de (ortho)pedagoog op basis van de specifieke omstandigheden.

Van belang zijn twee consequenties van het oefenen, te weten het oefenen vermelden in het rapport en een gesprek hierover met client en/of de ouders:

Oefenen vermelden in het rapport
Artikel 40 van de NVO  Beroepscode stelt een aantal eisen aan zorgvuldig rapporteren waaronder
Indien de pedagoog een rapportage opstelt, beperkt hij zich tot het verstrekken van die gegevens die voor de beantwoording van de vraagstelling van belang zijn en hij vermeldt de beperkingen die voor zijn bevindingen gelden. De pedagoog neemt bij het opstellen van de rapportage de volgende regels in acht:

• het rapport vermeldt de feiten, omstandigheden en bevindingen waarop het berust;
• het rapport geeft blijk van een geschikte methode van onderzoek om de voorgelegde vraagstelling te beantwoorden;
• in het rapport wordt op inzichtelijke en consistente wijze uiteengezet op welke gronden de conclusies van het rapport steunen;
• het rapport vermeldt de bronnen waarop het berust, daaronder begrepen de gebruikte literatuur en de geconsulteerde personen of instanties;
• de rapporteur blijft binnen de grenzen van zijn deskundigheid.

Het feit dat is geoefend is een omstandigheid die moet worden vermeld in het rapport. Je moet in je rapport duidelijk vermelden dát er is geoefend, dat de resultaten daardoor mogelijk anders / positiever uitvallen en dat daarmee rekening moet worden gehouden bij het interpreteren van de uitkomsten van de test. Het vergelijken met de resultaten van een eerder onderzoek, kan mogelijk helpen om de resultaten te duiden.

Gesprek met cliënt of de ouders
Als je merkt dat er is geoefend ga daarover dan met de cliënt of de ouders in gesprek. Wat waren de redenen om te oefenen? Het kan goed bedoeld zijn, omdat bijvoorbeeld de ouder vreest voor de noodzaak van speciaal onderwijs. Dan is het goed om over die onderliggende angst te spreken.

Ook kun je in het gesprek duidelijk maken dat oefenen met een test de cliënt niet helpt omdat er nu onbetrouwbare gegevens liggen. En je bespreekt  natuurlijk ook wat het oefenen betekent voor de interpretatie en de conclusies die je in je rapport zult vermelden.