NVO Storytellers Podcast: Kwetsbare mensen een stem geven

In het gesprek wordt duidelijk dat orthopedagogen niet alleen werken met kinderen, jongeren en volwassenen, maar ook te dealen hebben met het systeem van zorg en beleid. Onderwerpen als macht, afhankelijkheid en professionele verantwoordelijkheid spelen volgens Matthijs en Annemieke hierin een grote rol.

Wat bleef er hangen na een jaar podcasts?
Gerhard vraagt wat hen is bijgebleven uit de podcasts van het afgelopen jaar. Matthijs zegt dat het hem opviel dat veel orthopedagogen die te gast waren praktisch en handelingsgericht werken, maar ook een duidelijke visie op het zorgsysteem hebben. Dat vindt hij belangrijk, juist omdat kwetsbare mensen soms vermalen dreigen te worden door dat systeem: “Orthopedagogen kunnen als geen ander aanduiden welke gevolgen de manier waarop ons systeem is georganiseerd heeft voor kwetsbare mensen.”

Annemiek vertelt dat haar bij het luisteren vooral de systemische focus in verschillende podcasts opviel. Zij ziet hoe belangrijk het is dat orthopedagogen niet alleen naar een kind kijken, maar ook naar de omgeving: gezin, school, buurt en organisatie. Ze herkent dit ook vanuit het werkveld waar zij mee verbonden is als onderzoeker; de jeugdhulp. Daar ziet ze bijvoorbeeld situaties waarin jongeren “steeds worden overgeplaatst als ze te moeilijk worden”, iets wat volgens haar niet alleen averechts werkt maar ook schadelijk is.

Wanneer een systeem vastloopt
Matthijs vertelt aan de hand  van een casus die hij als orthopedagoog in het crisis- en ondersteuningsteam Oost Nederland meemaakte wat hij onder systeemdruk verstaat. Een jonge vrouw met een verstandelijke beperking raakt ernstig ontregeld. Nog voordat helder is wat er precies speelt, stuurt de nieuwe manager van de locatie direct aan op verhuizing. Hij kondigt zelfs aan dat er anders zorgbeëindiging wordt aangevraagd. Dat zou kunnen betekenen dat de jonge vrouw zomaar zonder passende ondersteuning komt te staan.

Volgens Matthijs laat deze situatie zien hoe snel een systeem dat bedoeld is om te beschermen, mensen ook kan vermalen wanneer er vooral naar overlast, efficiëntie of risico’s wordt gekeken.

Maar hij vertelt ook wat hem juist positief opviel: het optreden van een jonge orthopedagoog die bij deze casus betrokken was, net afgestudeerd. Zij gaat in tegen de lijn van de manager en benadrukt dat de organisatie genoeg expertise heeft om de situatie op te vangen. Ook wijst ze op de risico’s van verhuizen voor deze cliënt en doet ze voorstellen voor methodische stappen richting stabiliteit. Matthijs: “Zij gaf deze cliënt een stem op het moment dat het systeem vooral naar zichzelf keek.”

^{Foto: van links naar rechts: Annemiek Harder, Gerhard van Cappellen en Matthijs Heijstek.}

Deze podcastserie maakt deel uit van de activiteiten van de NVO Storytellers. De NVO Storytellers zetten zich in om kwesties op de maatschappelijke agenda te zetten die kwetsbare groepen raken. Storytellers gebruiken hun expertise als (ortho)pedagoog om deze kwesties te duiden en oplossingen aan te dragen. Dit doen ze via opinieartikelen, sociale media, netwerkgesprekken met politici en nu dus ook via een podcast.