NVO Nieuws
12-03-2026
NVO Storytellers Podcast: Een IQ-test kan helpen, een IQ-score kan misleiden
In de dertiende aflevering van de NVO Storytellers Podcast spreekt Gerhard van Cappellen met Janneke Corver, orthopedagoog en GZ-psycholoog bij Kentalis, en Maartje Radstaake, orthopedagoog en onderzoeker bij de Radboud Universiteit, Stichting Milo en het Sophia Kinderziekenhuis, over IQ-testen.
De centrale vraag: wat zegt een IQ-testafname eigenlijk over een kind? Het antwoord blijkt niet zo eenvoudig. De afname van een IQ-test kan waardevolle informatie opleveren, maar de IQ-score die daaruit volgt krijgt vaak meer betekenis dan gerechtvaardigd is en werkt soms eerder beperkend dan helpend.
Wat laat een testmoment echt zien?
Janneke vertelt over een jong kind dat zij onderzocht in de vroegbehandeling bij Kentalis. Het ging om een beweeglijk, speels jongetje met taal- en communicatieproblemen. Tijdens het onderzoek werd al snel duidelijk dat niet alleen de vragen van belang waren, maar ook alles eromheen: hoorde hij de instructie goed, kon hij zijn aandacht erbij houden, begreep hij wat er van hem werd gevraagd?
Toen Janneke de test heel strak afnam, kwam daar iets anders uit dan toen zij iets meer meebewoog met wat het kind nodig had. Later, na behandeling, bleek juist die aangepaste eerste inschatting beter te passen bij hoe het kind zich verder ontwikkelde.
Voor Janneke was dat geen bewijs dat de strakke testafname regels er niet toe doen, maar wel een aanwijzing dat de omstandigheden van grote invloed zijn op wat een test laat zien. Een IQ-test meet niet in een vacuüm. Wat een kind laat zien, hangt ook af van spanning, taal, afstemming, ervaring en de manier waarop de test wordt afgenomen.
Een score is geen waarheid
Volgens Maartje laat dit precies zien hoe kwetsbaar een IQ-afname is. Er is geen eenduidige definitie van intelligentie, zegt zij, en een IQ-test meet dus niet zomaar iemands “ware” cognitieve mogelijkheden. Daarvoor is intelligentie te complex, en daarvoor is een testafname en iemands ontwikkeling-tot-aan-de-testafname te afhankelijk van persoonlijke en contextuele omstandigheden, mogelijkheden en beperkingen
Dat betekent volgens Janneke echter niet dat zo’n test niets zegt. Zij benadrukt juist dat een test wel degelijk bruikbare informatie kan opleveren. Alleen moet je voorzichtig zijn met wat je eraan ophangt. Het is dan ook belangrijk om de scores in een interval weer te geven en niet met één hard cijfer. Dat past beter bij de werkelijkheid: kinderen hebben niet één exact punt waarop ze “zitten”. Belangrijker is voor haar de vraag hoe die score tot stand is gekomen. Wat had dit kind nodig om te laten zien wat het kon? Waar haakte het af? Wat hielp juist? Daar begint de echte informatie.
Foto: van links naar rechts: Maartje Radstaake, Gerhard van Cappellen en Janneke Corver.
Deze podcastserie maakt deel uit van de activiteiten van de NVO Storytellers. De NVO Storytellers zetten zich in om kwesties op de maatschappelijke agenda te zetten die kwetsbare groepen raken. Storytellers gebruiken hun expertise als (ortho)pedagoog om deze kwesties te duiden en oplossingen aan te dragen. Dit doen ze via opinieartikelen, sociale media, netwerkgesprekken met politici en nu dus ook via een podcast.
