Afscheidscollege Micha de Winter: Pedagogiek over hoop

9-6-2017
Afbeelding: Mischa de Winter

Kinderen en jongeren worden overspoeld met angstberichten over terreur, vluchtelingenstromen en klimaatverandering. Hoe zorgen we ervoor dat de jonge generatie niet ten prooi valt aan pessimisme, desinteresse of wanhoop? De huidige opvoedingswetenschappen bieden volgens Micha de Winter,  hoogleraar Pedagogiek aan de Universiteit Utrecht te weinig antwoord. In zijn afscheidscollege van 31 mei jl. wijst hij de weg. Pedagogen en onderwijskundigen, pak je rol om onze opvoeding, onderwijs en jeugdbeleid meer hoopgevend te maken. De samenleving staat te springen om jonge mensen die met positieve verwachtingen volop meedoen aan de maatschappij!


Jonge mensen hebben hoop en optimisme nodig. Die vormen immers de motor van hun persoonlijke ontwikkeling. Maar hoe hoopgevend is onze opvoeding, ons onderwijs, ons jeugdbeleid? En hoe hoopgevend is onze hedendaagse pedagogiek? De Winter stelt dat de opvoedingswetenschappen zich te eenzijdig hebben gefocust op individuele problemen van kinderen. Ook bieden ze te weinig tegenwicht aan het medicaliseren daarvan. We sluiten kinderen te snel en te makkelijk op in ADHD, dyslexie, of een oppositionele gedragsstoornis. In de opvoeding en het onderwijs zouden we ons steeds moeten afvragen hoe we jonge mensen kunnen helpen om met een hoopvolle en optimistische blik naar de toekomst te kijken. En daar is een hoopgevende sociale pedagogiek voor nodig.

Om tot zo’n pedagogiek te komen, geeft De Winter in zijn afscheidscollege enige aanbevelingen, zoals ervoor zorgen dat kinderen altijd een perspectief leren zien. Een onderzoekende en nieuwsgierige houding helpt kinderen grip te leren krijgen op hun wereld, en kan bijdragen aan een optimistisch wereldbeeld. Bij een hoopgevende opvoeding hoort tegenwicht. Kinderen en jongeren zijn immers lang niet altijd vanzelf genuanceerd in hun oordelen, en bovendien hebben ze soms wel heel sterk de neiging om vanuit hun eigen perspectief of dat van vrienden te handelen. Daarom hebben opvoeders een ‘onderbrekende’ taak: “Maak even een pas op de plaats en denk na over wat je zegt of doet. Zo leren kinderen nieuwe, hoopgevende perspectieven te ontdekken.”

Op De Winters profielpagina is zijn afscheidsrede, uitgesproken op 31 mei in de aula van het Academiegebouw van de Universiteit Utrecht na te lezen.